معرفی بورس انرژِی

آشنایی با بورس انرژی

 

بورس انرژی ایران، به عنوان یک بورس کالایی، تشکلی خودانتظام است که امکان انجام معاملات حامل‏های انرژی (شامل نفت، گاز، برق و سایر حامل‎های انرژی) و اوراق بهادار مبتنی بر کالاهای مذکور در آن وجود دارد. در بورس انرژی ایران نیز مشابه سایر بورس‌‏ها، تعداد زیادی خریدار و فروشنده حضور داشته که با انجام داد و ستد در فضایی رقابتی، دستیابی به قیمت‌‎های تعادلی حامل‏‌های انرژی را میسّر می‏‌سازند.

 

مزایای پذیرش و معامله در بورس انرژی ایران

 

معافیت مالیاتی: بر اساس ماده 6 قانون توسعه ابزارهای نوین مالی، 10 درصد از مالیات بر در‎آمد حاصل از فروش کالاهایی که در بورس های کالایی پذیرفته شده و به فروش می‎‌رسد از بخشودگی مالیاتی برخوردارند.

معافیت از تشریفات مزایده و مناقصه: بر اساس ماده 17 قانون توسعه ابزار‎های مالیاتی جدید و بندهای قوانین بودجه سنواتی خرید و فروش کالاهای پذیرفته شده در بورس‎های کالایی که با رعایت مقررات حاکم بر این بورس ها مورد داد ستد قرار می‎گیرند توسط وزارتخانه‌‎ها و دستگاه‎‌های دولتی و عمومی و اجرایی نیاز به برگزاری مناقصه یا مزایده و تشریفات مربوط به آنها ندارد.

* امکان بازاریابی و عرضه محصولات در رینگ داخلی و بین‎الملل از طریق شبکه کارگزاران عضو و سامانه‎‌های معاملاتی بورس انرژی

* امکان تأمین کالاهای مورد نیاز از طریق ساز و کار شفاف و منصفانه بورس انرژی

* امکان تأمین مالی و پوشش ریسک عرضه‎‌کنندگان از طریق ابزارهای مالی موجود در بورس انرژی

* امکان پوشش ریسک و تأمین کالاهای مورد نیاز مصرف‌‎کنندگان برای دوره‌‎های زمانی مختلف

* کاهش هزینه‎‌های معاملاتی برای مشتریان در مقایسه با معامله در خارج از بورس (شامل هزینه‌‎های عقد قرارداد، بازاریابی و …)

* کاهش ریسک‎‌های معاملاتی از جمله ریسک عدم ایفای تعهدات طرفین و …

* وجود قراردادهای استاندارد و مشخص همچنین تضمین استاندارد بودن و کیفیت کالاهای مورد معامله در بورس

* برخورداری از چارچوب مقرراتی جامع در حوزه پذیرش، معاملات، ثبت و سپرده‎‌گذاری و تسویه پایاپای کالاها و اوراق بهادار مبتنی بر کالا

منابع بورس انرژی ایران

سامانه معاملاتی تمام الکترونیکی ویژه معاملات بازار فیزیکی و مشتقه

سامانه تمام الکترونیکی ثبت و سپرده گذاری و تسویه و پایاپای معاملات

بیش از 40 شرکت کارگزاری دارای مجوز فعالیت در بورس انرژی که اغلب آن‎ها دارای رتبه الف و ب می‎باشند.

پذیرش بیش از 100 کالا-عرضه‎کننده و قرارداد شامل کالاهای بیش از 20 پالایشگاه نفت و گاز، بیش از 20 نیروگاه تولید برق، بیش از 10 مجتمع پتروشیمی و چندین شرکت کک سازی و پالایش قطران

تقسیم بندی بازارها

بورس انرژی دارای سه بازار فیزیکی، مشتقه و فرعی می باشد که هر بازار می تواند دارای رینگ های داخلی و بین المللی باشد. بازار فیزیکی شامل سه تابلوی برق، نفت و گاز، و تابلوی سایر حامل‌های انرژی و بازار مشتقه شامل سه تابلوی قرارداد سلف موازی استاندارد، قرارداد آتی و قرارداد اختیار معامله می باشد.

 

بازار

 

رینگ

تابلو

 

فیزیکی

 

داخلی

بین المللی

 

برق

نفت و گاز

سایر حامل های انرژی

 

 

مشتقه

 

داخلی

بین المللی

 

قرارداد سلف موازی استاندارد

قرارداد آتی

قرارداد اختیار معامله

 

 

فرعی

 

داخلی

بین المللی

 

پذیرش کالا در بازار فیزیکی

 

پذیرش کالا در بازار فیزیکی بورس انرژی با ارائه درخواست به همراه مدارک و مستندات به بورس مربوطه انجام می‌شود و پس از احراز کامل بودن مدارک، در بورس ثبت می‌شوند. کالاها در این بخش به دو دسته کالای اصلی و مشابه تقسیم و پس از حداکثر 30 روز از تاریخ ثبت درخواست، کالای اصلی به هیئت پذیرش بورس انرژی ارسال می‌شود. کالای مشابه نیز به کمیته عرضه بورس انرژی ارسال می‌شود. در نهایت، کمیته ظرف حداکثر هفت روز کاری پس از تکمیل مدارک به مشاوره پذیرش، موافقت یا عدم موافقت خود را با پذیرش اعلام خواهد کرد.

پذیرش کالا در بازار فرعی

 

کالاهایی که خارج از گونه و تک محموله‌ای باشند، در بازار فرعی پذیرش و عرضه می‌شوند. برای هر نوبت عرضه کالا در بازار فرعی باید درخواستی مجزا ارائه شده و موافقت کمیته عرضه اخذ شود. درخواست پذیرش در بازار فرعی باید توسط مشاور پذیرش به بورس ارائه شود و پس از احراز کامل بودن به کمیته عرضه بورس انرژی ارسال خواهد شد.

 

پذیرش اوراق بهادار مبتنی بر کالا در بازار مشتقه

قراردادهایی نظیر سلف موازی استاندارد، قرارداد آتی و قرارداد اختیار معامله در بازار مشتقه به پیشنهاد بورس، به تصویب هیئت پذیرش می‌رسد. دارایی پایه از بین کالاهای پذیرفته شده در بورس یا کالاهای دارای بازار نقدی قوی انتخاب شده و باید به تشخیص هیئت پذیرش حداقل حائز شرایط «نداشتن محدودیت قانونی موثر جهت نقل و انتقال دارایی پایه»، «وجود مرجع قیمتی روزانه قابل‌اتکا برای بازار نقدی دارایی پایه» و «امکان تحویل فیزیکی دارایی پایه» باشند.
کارمزدها:

1 – كارمزد پذيرش کالا به همراه درخواست پذیرش و تكميل مدارک اوليه از متقاضی دريافت می‌شود که برابر با 0/0007 ارزش برآوردی معاملات سالانه و تا سقف حداکثر 50 میلیون ریال است.

2 – کارمزد درج کالا،كه براساس آمار سالانه عرضه کالا در بورس از عرضه‌کننده برای هر سال دريافت می‌شود که برابر با 0/0002 ارزش معاملات سالانه و تا سقف حداکثر 150 میلیون ریال است.